Tarwe – we eten het dagelijks en veel. Want het is een fantastisch product; het is voedzaam (bevat volgens De voedingswijzer van Juglen Zwaan veel koper, mangaan, magnesium, vitamine B5, vitamine E en natuurlijk vezels), lang houdbaar en makkelijk te verwerken tot meel, waardoor het breed toepasbaar is. Vooral gluten, bepaalde eiwitten, zijn in trek. Ze zorgen voor luchtigheid, elasticiteit en een mooie structuur van brood, cake en andere baksels. Vervang je tarwemeel door een product dat geen gluten bevat, zoals boekweitmeel, dan valt je baksel in kruimels uiteen, weet ik uit ervaring.
Gluten is het Latijnse woord voor lijm. Volgens Anne Marie Reuzenaar is het het goedkoopste eiwit dat er is, een restproduct dat overblijft bij de productie van tarwezetmeel. De voedingsindustrie gebruikt het veelvuldig. Zo wordt aan fabrieksbrood 10% extra gluten toegevoegd zodat het sneller rijst en een betere samenhang krijgt, meldt ze in Natuurlijk! Elke dag écht eten. Ook wordt het verwerkt in crackers en koek/gebak, pasta, pizza, couscous, tortilla’s, chips, soep, saus en nog veel meer. Zo consumeren we het dus de hele dag door. Een groot verschil met het eetpatroon van onze voorouders! Want totdat de landbouw z’n intrede deed, ongeveer 10.000 jaar geleden, aten zij groenten en fruit, noten en zaden, vlees en vis. Sindsdien zijn we meer en meer grassen als tarwe, mais en rijst gaan eten, schrijft arts William Cortvriendt in Hoe word je 100. Al gauw leidde deze nieuwe leefwijze tot problemen, die vooral zichtbaar zijn geworden in de mummies van de Egyptenaren. Hun levensverwachting was slechts 25 jaar, ze waren kort en dik, hadden onderontwikkelde kaken, rotte tanden en er kwam veel kanker voor. Maar in plaats van terug te keren naar het vroegere menu, werd geïnvesteerd in technieken die de graanopbrengsten verbeterden: zaadveredeling, mechanisatie, irrigatie en kunstmest. Journalist/filosoof Michael Pollan geeft in Een pleidooi voor echt eten een gedetailleerde beschrijving van de industrialisatie van ons voedsel. Daarbij gaat hij onder meer in op raffinage. Dit is het zuiveren/fijnmalen van voedingsmiddelen, zoals dat gebeurt bij onder meer granen en olie, waarbij het ontdaan wordt van allerlei vezels, en daarmee waardevolle voedingsstoffen. Je zou kunnen zeggen dat het product geheel ‘uitgekleed’ wordt. Het eindproduct is beter houdbaar en wordt makkelijker en sneller opgenomen in het bloed. Voorbeelden zijn witmeel, suiker/glucose, olie en keukenzout. Toen men ontdekte dat het gebrek aan verwijderde voedingsstoffen (zoals vitamine B en foliumzuur) allerlei ziekten veroorzaakte, werden voedingsmiddelen kunstmatig verrijkt door deze stoffen, geïsoleerd, toe te voegen. Om producten verder te ‘verbeteren’ worden er nog kleurstoffen, conserveermiddelen, voedingszuren of antioxidanten, verdikkingsmiddelen, emulgatoren, zuurteregelaars, antiklontermiddelen, rijsmiddelen, smaakversterkers, zoetstoffen en andere hulpmiddelen aan toegevoegd. “Bij gebrek aan ruimte kunnen we hier niet alle 6.000 bestaande, vaak kunstmatige, aroma’s individueel opnoemen. En ook niet alle wasmiddelen, afpelmiddelen, anti-aanbakstoffen, extractiemiddelen, enzymen en schuimwerende middelen die nooit op de etiketten worden vermeld,” meldt Corinne Gouget in haar gids Wat zit er in uw eten?. Ze geeft een uitgebreid overzicht van de enorme hoeveelheid schadelijke effecten, zoals allergieën, onvruchtbaarheid, zenuwstelselaandoeningen en kanker. En als je weet dat ziekteverwekkers in ons lichaam zich voeden met gluten, zuivel en bewerkte voedingsmiddelen(!), zoals Medical Medium Anthony Williams meermaals benoemt in Liver Rescue, dan is het geen wonder dat zoveel mensen problemen hebben met hun gezondheid.
Glutenvrij eten kan dus een goede manier zijn om natuurlijker te eten, als je tenminste niet overstapt naar kant en klare glutenvrije producten. De eerste stap is meer groente en fruit in plaats van brood en pasta. Juglen Zwaan helpt je op weg met zijn boeken Broodloos ontbijten & lunchen en Voedende salades & soepen. Voor iets lekkers bij de koffie zijn er tal van recepten op internet en in boeken zoals Écht lekker glutenvrij van Marike Bol. Ook kun je in standaardrecepten tarwebloem vervangen door een mix van rijstmeel, tapiocameel en aardappelzetmeel, verkrijgbaar bij de natuurvoedingswinkel. Veel supermarkten verkopen ook glutenvrije bloem (bijvoorbeeld van Freee of Schär).
Met zoveel redenen én opties om gluten te vermijden, is het eigenlijk onbegrijpelijk dat je echt moeite moet doen om glutenvrij te eten. Veel horecagelegenheden hebben slechts enkele items op hun menukaart of zelfs helemaal géén. En ga je naar familie of vrienden, dan moet je maar afwachten of ze er rekening mee willen houden en zo ja hoe. Ik maak het zelfs mee dat mensen mijn glutenvrije baksels liever niet willen eten! Omdat ze verleerd zijn hoe iets zonder smaakversterkers smaakt? Omdat ze denken dat glutenvrij een soort astronautenvoedsel is? Of gewoon omdat ze bang zijn af te wijken van de standaard? Ik weet het niet. In ieder geval zet het me enorm aan het denken over onze leefstijl, onze vervreemding van de natuur en ook over hoe we (ik) in alles proberen géén uitzondering te zijn en erbij te horen…
fotobron: https://marikebol.com/2022/05/23/glutenvrij-boerenbrood-bakken/